De nieuwe Europese gebouwenrichtlijn (EPBD) maakt gebouwautomatisering verplicht voor veel meer utiliteitsgebouwen. Vanaf 1 januari 2030 geldt de plicht al vanaf 70 kW, in plaats van 290 kW. Daarnaast besluit Europa uiterlijk 30 juni 2027 of de Smart Readiness Indicator (SRI) verplicht wordt voor grote gebouwen.
In het kort:
- Gebouwen met installaties boven 290 kW moeten sinds 1 januari 2026 een gebouwautomatiseringssysteem hebben.
- Vanaf 1 januari 2030 geldt dat ook voor gebouwen boven 70 kW.
- Automatische lichtregeling wordt verplicht: voor grote gebouwen vanaf 2028, voor middelgrote vanaf 2030.
- De SRI is nu nog vrijwillig. Europa besluit uiterlijk 30 juni 2027 over verplichting voor grote gebouwen.
Wat is de EPBD?
De EPBD is de Europese richtlijn voor de energieprestatie van gebouwen. De nieuwste versie is uit 2024. Nederland heeft de regels verwerkt in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Meer uitleg vind je in onze begrippenlijst.
Gebouwautomatisering: de grens gaat omlaag
Een gebouwautomatiseringssysteem regelt en bewaakt de installaties van een pand, zoals verwarming, koeling en ventilatie. Je noemt het ook wel GBS, BACS of GACS. Lees meer in ons artikel over gebouwautomatisering verplicht.
De plicht hangt af van het vermogen van de verwarming of koeling:
- Meer dan 290 kW (grote gebouwen): verplicht sinds 1 januari 2026.
- 70 tot 290 kW (middelgrote gebouwen): verplicht vanaf 1 januari 2030.
- Minder dan 70 kW: geen plicht voor gebouwautomatisering.
Gebouwen onder 70 kW hoeven geen gebouwautomatisering te hebben. Wel komen er eisen voor het meten en regelen van de binnenluchtkwaliteit.
Automatische lichtregeling
Ook de verlichting moet slimmer. Grote utiliteitsgebouwen moeten vanaf 1 januari 2028 een systeem voor automatische lichtregeling hebben. Voor middelgrote gebouwen geldt dat vanaf 1 januari 2030. Denk aan licht dat uitgaat als niemand in de ruimte is, of dat zich aanpast aan het daglicht.
Wordt de SRI verplicht?
De Smart Readiness Indicator laat zien hoe slim een gebouw is. Op dit moment is de SRI nog vrijwillig.
De EPBD vraagt de Europese Commissie om uiterlijk 30 juni 2027 regels vast te stellen voor het toepassen van de SRI bij grote utiliteitsgebouwen, met installaties boven 290 kW. Voor andere gebouwen mogen landen zelf kiezen. In ons artikel over de Smart Readiness Indicator lees je hoe de SRI werkt.
Waarom dit ook over je netwerk gaat
Gebouwautomatisering, lichtregeling en de SRI hebben één ding gemeen: ze draaien op data. Sensoren, regelaars en meters sturen hun gegevens over het netwerk van het gebouw. Is dat netwerk zwak of onveilig? Dan voldoet het systeem misschien op papier, maar werkt het in de praktijk niet goed.
Het IT-Label laat zien of de digitale basis klaar is voor deze eisen. Het kijkt onder meer naar de bekabeling, het netwerk en de slimme gebouwsystemen. Bekijk de IT-Label niveaus.
Wat kun je nu al doen?
- Zoek het vermogen op van je verwarmings- en koelinstallaties. Dan weet je onder welke grens je valt.
- Kijk wat er al is. Heb je een gebouwbeheersysteem? Is het gekoppeld aan het netwerk?
- Laat de digitale basis controleren. Met een voorinspectie weet je of je pand klaar is.
Veelgestelde vragen
Moet mijn gebouw een gebouwautomatiseringssysteem hebben?
Dat hangt af van het vermogen van de verwarming of koeling. Boven 290 kW geldt de plicht sinds 1 januari 2026. Boven 70 kW geldt hij vanaf 1 januari 2030.
Is de SRI verplicht in Nederland?
Nee, nog niet. Europa besluit uiterlijk 30 juni 2027 over het toepassen van de SRI bij grote utiliteitsgebouwen boven 290 kW.
Wanneer moet de verlichting automatisch geregeld worden?
Grote utiliteitsgebouwen vanaf 1 januari 2028, middelgrote gebouwen vanaf 1 januari 2030.
Helpt het IT-Label bij deze regels?
Het IT-Label is geen wettelijke eis. Het laat wel zien of de digitale basis goed genoeg is voor gebouwautomatisering en slimme systemen.
Ben je er klaar voor?
Doe de gratis duurzaamheidsscan voor een eerste indicatie. Of lees meer over ESG en regelgeving.
Bronnen: richtlijn (EU) 2024/1275 (EPBD), artikel 13 en 15; Staatsblad 2026, 103 (wijziging Besluit bouwwerken leefomgeving).